Khám phụ khoa là một trong những cách giúp phụ nữ chủ động theo dõi sức khỏe sinh sản và phát hiện sớm nhiều bệnh lý tiềm ẩn. Thông qua thăm khám lâm sàng, siêu âm và các xét nghiệm cần thiết, bác sĩ có thể đánh giá tình trạng cơ quan sinh sản, phát hiện viêm nhiễm phụ khoa, u nang buồng trứng, u xơ tử cung và nhiều bất thường khác. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ các hạng mục kiểm tra, thời điểm nên thăm khám và những lưu ý cần biết trước khi đi thăm khám.
Khám phụ khoa là gì?
Khám phụ khoa là quá trình kiểm tra sức khỏe cơ quan sinh dục, vùng chậu và chức năng sinh sản ở nữ giới, nhằm đánh giá tình trạng của âm hộ, âm đạo, cổ tử cung, tử cung, buồng trứng cùng các cơ quan liên quan. Thông qua thăm khám lâm sàng, siêu âm và một số xét nghiệm cần thiết, bác sĩ có thể phát hiện sớm các bệnh lý phụ khoa, rối loạn nội tiết, bất thường ở cơ quan sinh sản hoặc những yếu tố có nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản.
Không chỉ giúp chẩn đoán bệnh lý khi xuất hiện triệu chứng, kiểm tra sức khỏe phụ khoa còn đóng vai trò quan trọng trong việc theo dõi sức khỏe sinh sản, tầm soát ung thư cổ tử cung và phát hiện sớm một số bệnh lây truyền qua đường tình dục. Đối với những trường hợp có dấu hiệu nghi ngờ rối loạn nội tiết như kinh nguyệt không đều, mụn trứng cá kéo dài hoặc tăng cân bất thường, bác sĩ có thể chỉ định thêm các xét nghiệm chuyên sâu để đánh giá nguyên nhân và đưa ra hướng xử trí phù hợp.
Khám phụ khoa là hạng mục chăm sóc sức khỏe thiết yếu cho hầu hết phụ nữ, đặc biệt là người đã bắt đầu có kinh nguyệt, đã quan hệ tình dục hoặc đang có kế hoạch mang thai. Ngoài ra, nếu xuất hiện các triệu chứng như khí hư bất thường, ngứa rát vùng kín, đau bụng dưới hoặc rối loạn kinh nguyệt, chị em nên chủ động đi khám sớm. Theo khuyến cáo, nữ giới từ 21 tuổi hoặc đã từng quan hệ tình dục nên kiểm tra sức khỏe phụ khoa định kỳ 6-12 tháng/lần, ngay cả khi chưa có dấu hiệu bất thường.
Kiểm tra sức khỏe phụ khoa giúp đánh giá sức khỏe sinh sản và phát hiện sớm nhiều bệnh lý ở nữ giới
Kiểm tra sức khỏe phụ khoa gồm những gì?
Tùy tình trạng sức khỏe, độ tuổi và nhu cầu của từng người, bác sĩ sẽ chỉ định các hạng mục phù hợp. Thông thường, một buổi khám phụ khoa bao gồm 3 nhóm chính: kiểm tra lâm sàng, siêu âm và các xét nghiệm cần thiết. Một số danh mục kiểm tra gồm:
1. Khám lâm sàng tổng quát
Bác sĩ kiểm tra các chỉ số cơ bản như huyết áp, cân nặng, nhịp tim và trao đổi về chu kỳ kinh nguyệt, tiền sử thai sản, tiền sử bệnh lý nội ngoại khoa, đời sống sinh hoạt hoặc các triệu chứng bất thường đang gặp phải. Đây là bước giúp bác sĩ đánh giá sơ bộ tình trạng sức khỏe trước khi thực hiện các hạng mục chuyên sâu hơn.
2. Kiểm tra cơ quan sinh dục ngoài
Bác sĩ quan sát vùng âm hộ để phát hiện các dấu hiệu như sưng đỏ, kích ứng, nổi mụn, viêm nhiễm hoặc tổn thương bất thường tại vùng kín.
3. Thăm khám âm đạo và cổ tử cung bằng mỏ vịt đối với phụ nữ đã quan hệ tình dục
Bác sĩ sử dụng dụng cụ y tế chuyên dụng gọi là mỏ vịt để nhẹ nhàng mở âm đạo, từ đó quan sát bên trong âm đạo và cổ tử cung. Danh mục kiểm tra này giúp phát hiện viêm nhiễm, khí hư bất thường, những bất thường ở cổ tử cung như polyp cổ tử cung, loét cổ tử cung, tổn thương dạng sùi, tổn thương tiền ung thư hoặc những tổn thương liên quan đến cơ quan sinh dục nữ.
4. Siêu âm phụ khoa
Siêu âm giúp kiểm tra tử cung, niêm mạc tử cung, buồng trứng và các cơ quan vùng chậu bên trong. Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định siêu âm đầu dò qua ngả âm đạo để có hình ảnh rõ nét hơn so với siêu âm bụng thông thường. Qua kết quả siêu âm, bác sĩ có thể phát hiện u nang buồng trứng, u xơ tử cung, niêm mạc tử cung dày bất thường, hình ảnh gợi ý buồng trứng đa nang hoặc những bất thường khác liên quan đến sức khỏe sinh sản.
5. Thực hiện các xét nghiệm cần thiết
Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định thêm một số xét nghiệm như soi tươi khí hư hoặc xét nghiệm dịch âm đạo để xác định tác nhân gây viêm nhiễm, Pap smear tầm soát ung thư cổ tử cung, xét nghiệm HPV, xét nghiệm nội tiết tố sinh sản (FSH, LH, estrogen, AMH) hoặc xét nghiệm các bệnh lây truyền qua đường tình dục tùy theo chỉ định lâm sàng.
6. Thời điểm thích hợp để thăm khám
Chọn đúng thời điểm trong tháng giúp kết quả thăm khám chính xác hơn và quá trình kiểm tra diễn ra thuận lợi hơn. Thông thường, thời điểm lý tưởng là sau khi sạch kinh khoảng 3 - 5 ngày, vì đây là giai đoạn ít bị ảnh hưởng bởi máu kinh, giúp bác sĩ dễ quan sát và đánh giá tình trạng cơ quan sinh dục.
Đồng thời, chị em cũng nên tránh khám trong những ngày hành kinh để hạn chế sai lệch kết quả xét nghiệm hoặc gây khó khăn trong quá trình kiểm tra.
Bên cạnh việc lựa chọn đúng thời điểm trong chu kỳ kinh nguyệt, nữ giới cũng nên duy trì thói quen thăm khám định kỳ từ 6 - 12 tháng/lần nhằm theo dõi sức khỏe sinh sản và phát hiện sớm các bệnh lý tiềm ẩn.
Với phụ nữ chuẩn bị mang thai, thăm khám trước khi thụ thai giúp đánh giá toàn diện sức khỏe và chuẩn bị tốt hơn cho thai kỳ. Với phụ nữ bước vào giai đoạn tiền mãn kinh hoặc mãn kinh, tần suất thăm khám cũng nên tăng lên do nguy cơ thay đổi nội tiết tố và một số bệnh lý phụ khoa tăng cao theo độ tuổi.
Sau khi sạch kinh 3 - 5 ngày là thời điểm phù hợp để kiểm tra sức khỏe phụ khoa
Các bệnh lý có thể phát hiện qua khám phụ khoa
Thông qua kiểm tra sức khỏe phụ khoa, bác sĩ có thể phát hiện sớm nhiều bệnh lý liên quan đến cơ quan sinh sản nữ, từ các tình trạng viêm nhiễm thường gặp đến những bệnh lý có nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe và khả năng sinh sản. Dưới đây là một số bệnh lý phổ biến:
1. Viêm âm đạo
Viêm âm đạo là một trong những bệnh lý phụ khoa phổ biến nhất, với các thể thường gặp gồm viêm âm đạo do nấm Candida, viêm âm đạo do tạp khuẩn (bacterial vaginosis) và viêm âm đạo do trùng roi Trichomonas. Mỗi thể bệnh có đặc điểm khí hư, triệu chứng và phác đồ điều trị khác nhau, vì vậy cần thăm khám và xét nghiệm để xác định nguyên nhân chính xác trước khi điều trị.
2. Viêm lộ tuyến cổ tử cung
Lộ tuyến cổ tử cung xảy ra khi lớp tế bào tuyến từ bên trong ống cổ tử cung lan ra bề mặt ngoài. Khi vùng này bị viêm nhiễm, được gọi là viêm lộ tuyến cổ tử cung. Phụ nữ đã quan hệ tình dục hoặc từng sinh nở có nguy cơ mắc bệnh này cao hơn. Một số biểu hiện thường gặp gồm khí hư ra nhiều, có mùi, chảy máu bất thường hoặc đau rát khi quan hệ. Trường hợp kéo dài có thể làm tăng nguy cơ viêm nhiễm phụ khoa và ảnh hưởng khả năng mang thai. Phụ nữ đang dùng thuốc tránh thai cũng có nguy cơ lộ tuyến cao hơn (thay đổi hormone).
3. U nang buồng trứng
U nang buồng trứng là tình trạng xuất hiện khối chứa dịch bên trong hoặc trên buồng trứng. Phần lớn u nang là lành tính và không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Tuy nhiên, một số trường hợp có thể gây rối loạn kinh nguyệt, đau bụng dưới hoặc cảm giác nặng vùng bụng. Việc kiểm tra sức khỏe phụ khoa kết hợp siêu âm giúp phát hiện sớm kích thước, tính chất khối u và theo dõi kịp thời.
Siêu âm phụ khoa là phương pháp quan trọng để phát hiện u nang buồng trứng
4. Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS)
Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS) là rối loạn nội tiết phổ biến ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, xảy ra khi buồng trứng sản xuất quá nhiều androgen và xuất hiện nhiều nang nhỏ trên buồng trứng.
Các biểu hiện thường gặp gồm kinh nguyệt không đều hoặc mất kinh, mọc lông nhiều, mụn trứng cá kéo dài và khó giảm cân. Đáng chú ý, PCOS cũng là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây khó mang thai và vô sinh hiếm muộn ở nữ giới trong độ tuổi sinh sản. Siêu âm phụ khoa kết hợp xét nghiệm nội tiết tố là các bước quan trọng để chẩn đoán và theo dõi tình trạng này.
5. U xơ tử cung
U xơ tử cung là khối u lành tính phát triển từ cơ tử cung, thường gặp ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản. Bệnh có thể gây rong kinh, kinh nguyệt kéo dài, đau vùng chậu hoặc chèn ép các cơ quan xung quanh. Trong một số trường hợp, u xơ lớn còn ảnh hưởng đến khả năng mang thai và quá trình mang thai.
6. Lạc nội mạc tử cung
Lạc nội mạc tử cung là tình trạng mô nội mạc tử cung phát triển bên ngoài tử cung, thường gặp ở buồng trứng, vòi trứng hoặc phúc mạc vùng chậu. Bệnh thường gây đau bụng dưới dữ dội trong chu kỳ kinh nguyệt, đau khi quan hệ, rong kinh kéo dài và trong nhiều trường hợp có thể ảnh hưởng đến khả năng mang thai.
Vì triệu chứng dễ nhầm lẫn với đau bụng kinh thông thường, lạc nội mạc tử cung thường bị bỏ qua trong thời gian dài. Siêu âm phụ khoa và thăm khám lâm sàng chuyên sâu giúp phát hiện sớm và có hướng xử lý kịp thời.
Lạc nội mạc tử cung có thể gây đau vùng chậu và ảnh hưởng đến khả năng mang thai
7. Polyp cổ tử cung
Polyp cổ tử cung là các khối tăng sinh nhỏ xuất hiện tại bề mặt cổ tử cung. Phần lớn polyp là lành tính nhưng vẫn cần được theo dõi và kiểm tra định kỳ. Bệnh có thể gây khí hư kéo dài, chảy máu âm đạo bất thường hoặc chảy máu sau quan hệ tình dục. Kiểm tra sức khỏe phụ khoa giúp phát hiện polyp và đánh giá nguy cơ biến chứng liên quan.
8. Các bệnh lây truyền qua đường tình dục
Thông qua khám lâm sàng và xét nghiệm chuyên sâu, bác sĩ có thể phát hiện các bệnh lây truyền qua đường tình dục như herpes sinh dục, lậu, chlamydia, sùi mào gà, giang mai. Nhiều trường hợp bệnh tiến triển âm thầm, ít triệu chứng nhưng vẫn có nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe sinh sản và làm tăng nguy cơ viêm nhiễm phụ khoa kéo dài.
9. Ung thư cổ tử cung
Ung thư cổ tử cung là bệnh lý nguy hiểm có thể diễn tiến âm thầm trong thời gian dài, phần lớn liên quan đến nhiễm các chủng HPV nguy cơ cao như HPV 16 và HPV 18. Pap smear và xét nghiệm HPV giúp phát hiện sớm tế bào tiền ung thư hoặc bất thường ở cổ tử cung, ngay cả khi chưa có triệu chứng. Nhờ đó, bác sĩ có thể can thiệp kịp thời trước khi bệnh tiến triển nặng hơn.
Bên cạnh tầm soát ung thư phụ khoa định kỳ, tiêm phòng vắc xin HPV là biện pháp chủ động giúp phòng ngừa các chủng virus nguy cơ cao, hiệu quả nhất khi thực hiện trước khi có quan hệ tình dục lần đầu và vẫn có giá trị bảo vệ nhất định ở phụ nữ đã quan hệ tình dục.
Khám phụ khoa có gây đau không?
Lo lắng về cảm giác đau hoặc không thoải mái khi khám phụ khoa là điều hoàn toàn dễ hiểu, đặc biệt với những ai lần đầu thăm khám. Thực tế, hầu hết các bước kiểm tra chỉ tạo cảm giác khó chịu nhẹ và kết thúc nhanh chóng. Trong quá trình khám, bác sĩ sẽ thực hiện thao tác nhẹ nhàng nhằm hạn chế cảm giác khó chịu và giúp người bệnh cảm thấy thoải mái hơn.
Một số bước như khám âm đạo bằng mỏ vịt hoặc siêu âm đầu dò có thể khiến chị em cảm thấy căng tức nhẹ trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, cảm giác này thường nhanh chóng kết thúc sau khi thăm khám.
Đối với người chưa quan hệ tình dục, bác sĩ sẽ cân nhắc phương pháp kiểm tra phù hợp để đảm bảo an toàn và hạn chế ảnh hưởng. Tâm lý thoải mái và sự phối hợp tích cực với bác sĩ giúp quá trình khám diễn ra thuận lợi và giảm bớt lo lắng.
Những lưu ý quan trọng chị em không nên bỏ qua
Để quá trình thăm khám diễn ra thuận lợi và đảm bảo kết quả chính xác, bạn nên chuẩn bị kỹ trước khi thăm khám và chủ động phối hợp với bác sĩ trong quá trình kiểm tra. Bạn cần lưu ý những điều sau:
1. Chuẩn bị đầy đủ thông tin sức khỏe cá nhân
Trước khi thăm khám, bạn nên chủ động chuẩn bị các thông tin liên quan đến tình trạng sức khỏe như chu kỳ kinh nguyệt, tiền sử bệnh phụ khoa, tiền sử mang thai - sinh nở hoặc các loại thuốc đang sử dụng.
Ngoài ra, nếu đang gặp những biểu hiện bất thường như khí hư thay đổi, đau bụng dưới hoặc rối loạn kinh nguyệt, bạn cũng nên trao đổi cụ thể với bác sĩ. Việc cung cấp đầy đủ thông tin giúp bác sĩ đánh giá chính xác tình trạng sức khỏe và đưa ra chỉ định thăm khám phù hợp hơn.
Cung cấp đầy đủ thông tin sức khỏe giúp bác sĩ đánh giá chính xác hơn
2. Lựa chọn cơ sở y tế uy tín
Kiểm tra sức khỏe phụ khoa nên được thực hiện tại cơ sở y tế có chuyên khoa Sản Phụ khoa, trang thiết bị đầy đủ và đội ngũ bác sĩ có chuyên môn. Đây là yếu tố quan trọng giúp quá trình thăm khám diễn ra an toàn, kết quả kiểm tra có độ chính xác cao và hỗ trợ phát hiện sớm nhiều bất thường phụ khoa ngay từ giai đoạn đầu.
Bên cạnh đó, cơ sở y tế uy tín còn đảm bảo quy trình thăm khám riêng tư, tạo tâm lý thoải mái hơn cho bạn trong quá trình kiểm tra.
Khoa Phụ - Bệnh viện Đại học Phenikaa được nhiều chị em lựa chọn nhờ bác sĩ chuyên khoa được đào tạo bài bản, trang thiết bị hiện đại và quy trình thăm khám chuyên nghiệp, đảm bảo sự riêng tư.
3. Mặc trang phục thoải mái khi đi khám
Bạn nên lựa chọn trang phục rộng rãi, dễ thay đổi khi đi khám để thuận tiện trong quá trình thăm khám. Việc mặc quần áo thoải mái không chỉ giúp tiết kiệm thời gian, mà còn hạn chế cảm giác ngại ngùng hoặc căng thẳng khi thực hiện các hạng mục kiểm tra cần thiết.
4. Tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ
Trong quá trình thăm khám, bạn nên phối hợp và thực hiện đúng theo hướng dẫn của bác sĩ để việc kiểm tra diễn ra thuận lợi hơn. Đồng thời, việc trao đổi cởi mở về triệu chứng hoặc cảm giác khó chịu trong khi thăm khám cũng giúp bác sĩ đánh giá tình trạng chính xác và điều chỉnh thao tác phù hợp nếu cần.
Phối hợp tốt với bác sĩ giúp quá trình kiểm tra diễn ra thuận lợi hơn
5. Tái khám theo lịch hẹn nếu cần
Đối với những trường hợp cần theo dõi thêm hoặc đã phát hiện bất thường phụ khoa, bạn nên tái khám đúng thời gian được chỉ định. Điều này giúp bác sĩ đánh giá tiến triển sức khỏe, theo dõi hiệu quả điều trị và kịp thời điều chỉnh hướng xử lý nếu cần thiết. Chủ động tái khám cũng góp phần hạn chế nguy cơ bệnh kéo dài hoặc tái phát nhiều lần.
Kết luận
Chủ động kiểm tra sức khỏe phụ khoa là một trong những cách hiệu quả giúp nữ giới bảo vệ sức khỏe sinh sản và phát hiện sớm các bất thường trước khi chúng ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống hoặc khả năng sinh sản. Ngoài việc đi khám khi có triệu chứng, kiểm tra định kỳ theo khuyến cáo giúp theo dõi sức khỏe lâu dài theo khuyến cáo để theo dõi sức khỏe lâu dài và an tâm hơn ở từng giai đoạn sức khỏe.
Nếu đang gặp tình trạng khí hư bất thường, ngứa rát vùng kín, rối loạn kinh nguyệt hoặc cần kiểm tra sức khỏe sinh sản định kỳ, bạn nên chủ động thăm khám sớm để được đánh giá chính xác tình trạng sức khỏe.
Khoa Phụ - Bệnh viện Đại học Phenikaa cung cấp đầy đủ các hạng mục tầm soát phụ khoa: siêu âm tử cung – buồng trứng, soi tươi khí hư, Pap smear, Thin-prep, xét nghiệm HPV và các xét nghiệm STI theo chỉ định. Hệ thống máy siêu âm độ phân giải cao và xét nghiệm chuẩn ISO hỗ trợ chẩn đoán chính xác và toàn diện. Liên hệ hotline 1900 886648 để được tư vấn chi tiết và đặt lịch thăm khám cùng bác sĩ chuyên khoa.
